Neolitik dönemden önce Suudi Arabistan’da yaşayan göçebe halklar hakkında bilmediğimiz çok şey var. Bu döneme ait muhteşem anıtsal taş yapılar ve bunlara eşlik eden mağara sanatının yanı sıra dönem dönem yerleşime işaret eden ocak kalıntıları olduğunu biliyoruz, ancak başka pek bir şey bilmiyoruz. Şimdi ise araştırmacılar, bu antik tarihe dair yeni bilgiler sağlayan gizemli mağara oymaları keşfetti.
Oymalar, Suudi Arabistan’ın kuzeyinde, Nafud çölünün güney kenarına yakın bir kaya çıkıntısında keşfedildi. Şimdiye kadar beş panelde dokuz adet gerçek boyutlarda deve örneği tespit edildi. Birçok örnekte, develerin üzerine başka develer oyulmuş ya da özellikleri ve oranları geliştirilmiş, bu da alanın uzun bir süre boyunca kullanıldığını ve yeniden ziyaret edildiğini gösteriyor.
Bu oymalarda tasvir edilen hayvanların, günümüzde soyu tükenmiş olan ancak binlerce yıl önce çöllerde dolaşan bir yabani deve türü olduğu düşünülüyor. Bilim insanları bugüne kadar bu kayıp türe bir isim vermedikleri için onlar hakkında fazla bir şey bilmiyoruz. Ancak sanat eseri oldukça ayrıntılı ve ağırlıklı olarak deri değiştirmemiş daha kalın kış kürkleriyle erkek develeri gösteriyor. Sadece bu ayrıntılar bile sanatın hayvanın kızışma döneminde (Kasım ve Mart ayları arasında) yapılmış olabileceğini düşündürüyor.
Mağara sanatı, arkeologlar tarafından bir süredir bilinen Sahout adlı bir bölgede ortaya çıkıyor, ancak deve oymaları yakın zamana kadar saklıydı. Max Planck Jeoantropoloji Enstitüsü’nde doktora sonrası araştırmacı olan Maria Guagnin ve meslektaşlarının çalışmaları da bu noktada devreye giriyor.
![](https://ankara-bulten.com.tr/wp-content/uploads/2023/10/suudi-arabistanda-binlerce-yil-oncesine-ait-ve-gercek-boyutlu-deve-oymalari-kesfedildi-0-SdME5xLG.jpg)
İki hendeğin ve yakınlarda bulunan iki antik ocağın radyokarbon tarihleme analizine göre, Sahout bölgesi geç Pleistosen dönemi (2,6 milyon ila yaklaşık 11.700 yıl önce) ve Orta Holosen (7.000 ila 5.000 yıl önce) olarak adlandırılan dönemde defalarca ziyaret edilmiş.
Bu erken döneme tarihlenen çok fazla arkeolojik alan yok, bu nedenle bunun gibi kaya sanatı, araştırmacıların gelecekte karşılaştırma için benzerlerini bulmalarına yardımcı olabilir. Sahout’taki develerin önemini belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olsa da Guagnin şimdiden bu örneklerle diğerleri arasında bağlantılar kurmuş durumda.
Guagnin yaptığı açıklamada, “2 boyutlu çok sayıda panel ve daha geç/Neolitik kaya sanatı içeren çok sayıda panel de var. Bu da bize ilk kez bir alanı Camel Site kabartmalarıyla ve ayrıca Jubbah ve Shuwaymis gibi Neolitik kaya sanatı alanlarıyla ilişkilendirmemizi sağladı. Bu, her bir kaya sanatı evresinin ne kadar eski olabileceğini anlamamıza yardımcı oluyor. Farklı tarzların bu karışımı aynı zamanda büyük deve gravürlerinin Neolitik Çağ’dan daha eski olabileceğine dair ilk ipucumuz” diyor.